Psychologia kolorów — jak wybrać idealną paletę dla marki i projektów 2026

Dlaczego kolory mają znaczenie? Nauka o percepcji wizualnej

Kolor to pierwsza rzecz, którą rejestrujemy, gdy patrzymy na obiekt. Zanim przeczytamy słowo, zanim rozpoznamy kształt — nasz mózg analizuje barwę. Badania pokazują, że ludzie dokonują subiektywnej oceny produktu w ciągu 90 sekund od pierwszego kontaktu, a w 62-90% przypadków ta ocena opiera się wyłącznie na kolorze.

Psychologia kolorów to dziedzina badająca, jak różne barwy wpływają na nasze emocje, zachowania i decyzje zakupowe. Choć preferencje kolorystyczne są częściowo subiektywne (wynikają z kultury, doświadczeń życiowych i osobowości), istnieją uniwersalne wzorce reakcji neurologicznych na poszczególne kolory.

W tym przewodniku pokażę Ci, jak wykorzystać psychologię kolorów w praktyce — od wyboru głównego koloru marki, przez tworzenie spójnych palet, aż po zapewnienie dostępności cyfrowej.

Podstawy teorii kolorów — koło kolorów i jego zastosowanie

Koło kolorów — narzędzie projektanta

Koło kolorów, stworzone przez Isaaca Newtona w 1666 roku, to wizualna reprezentacja relacji między kolorami. Choć wydaje się proste, jest fundamentem wszystkich decyzji kolorystycznych w designie.

Struktura koła kolorów:

Kolory pierwotne (Primary):

• Czerwony, niebieski, żółty
• Nie można ich uzyskać mieszając inne kolory
• Są podstawą wszystkich innych barw

Kolory wtórne (Secondary):

• Zielony (niebieski + żółty), pomarańczowy (czerwony + żółty), fioletowy (czerwony + niebieski)
• Powstają z mieszania dwóch kolorów pierwotnych

Kolory trzeciorzędne (Tertiary):

• Żółto-zielony, niebiesko-zielony, niebiesko-fioletowy, czerwono-fioletowy, czerwono-pomarańczowy, żółto-pomarańczowy
• Powstają z mieszania kolorów pierwotnych i wtórnych

Trzy wymiary koloru — Hue, Saturation, Value (HSV)

Aby efektywnie pracować z kolorami, musisz rozumieć ich trzy wymiary:

Odcień (Hue):

• To "nazwa" koloru (czerwony, niebieski, zielony)
• Mierzony w stopniach na kole kolorów (0-360°)
• Czerwony = 0°, żółty = 60°, zielony = 120°, niebieski = 240°

Nasycenie (Saturation/Chroma):

• Intensywność koloru (0% = szary, 100% = pełny kolor)
• Wysokie nasycenie = żywy, intensywny kolor
• Niskie nasycenie = przytłumiony, stonowany kolor

Jasność (Value/Brightness):

• Jak bardzo kolor jest bliski czerni lub bieli (0% = czarny, 100% = pełny kolor)
• Jasne kolory otwierają przestrzeń, ciemne ją "zamykają"

Psychologia poszczególnych kolorów — co wywołują w odbiorcy?

Czerwony — pasja, pilność, ostrzeżenie

Emocje i skojarzenia:

• Energia, pasja, miłość, gniew
• Pilność, ważność, zagrożenie
• Głód (stymuluje apetyt)

Kiedy używać:

• Przyciski CTA (call-to-action) — "Kup teraz", "Zarejestruj się"
• Ostrzeżenia i komunikaty o błędach
• Branża gastronomiczna (fast food, restauracje)
• Promocje i wyprzedaże ("-50%", "Ostatnie sztuki")

Kiedy unikać:

• Marki relaksacyjne (spa, medytacja)
• Finanse i bankowość (może sugerować ryzyko)
• Główny kolor dla stron medycznych (kojarzy się z krwią)

Niebieski — zaufanie, profesjonalizm, spokój

Emocje i skojarzenia:

• Zaufanie, lojalność, bezpieczeństwo
• Spokój, stabilność, inteligencja
• Profesjonalizm, technologia

Kiedy używać:

• Banki i instytucje finansowe (najpopularniejszy kolor w branży)
• Technologia i SaaS (Facebook, Twitter, LinkedIn, IBM)
• Opieka zdrowotna (spokój, higiena)
• Korporacje i B2B

Kiedy unikać:

• Branża gastronomiczna (tłumi apetyt — dlatego niebieskie talerze pomagają w odchudzaniu)
• Produkty luksusowe (może wyglądać na zbyt "korporacyjny")

Zielony — natura, wzrost, zrównoważenie

Emocje i skojarzenia:

• Natura, środowisko, ekologia
• Wzrost, pomyślność, pieniądze
• Zrównoważenie, harmonia, zdrowie

Kiedy używać:

• Produkty ekologiczne i organiczne
• Finanse i inwestycje ("jesteś w zielonym")
• Branża medyczna i wellness
• Zrównoważony rozwój i ESG

Kiedy unikać:

• Luksusowe produkty (może wyglądać na zbyt "pospolity")
• Technologia (chyba że specyficznie nawiązujesz do ekologii)

Żółty — optymizm, kreatywność, uwaga

Emocje i skojarzenia:

• Optymizm, szczęście, energia
• Kreatywność, innowacyjność
• Uwaga, ostrzeżenie

Kiedy używać:

• Marki skierowane do dzieci (Lego, McDonald's)
• Kreatywne agencje i startupy
• Ostrzeżenia i znaki drogowe
• Marki "przyjazne" i pozytywne

Kiedy unikać:

• Tekst na białym tle (słaby kontrast)
• Luksusowe produkty (może wyglądać na tani)
• Duże powierzchnie (męczy wzrok)

Pomarańczowy — entuzjazm, akcja, przystępność

Emocje i skojarzenia:

• Entuzjazm, przygoda, akcja
• Przystępność cenowa, wartość
• Kreatywność, młodość

Kiedy używać:

• Przyciski CTA (mniej agresywny niż czerwony)
• Marki sportowe i outdoorowe (Nike, Timberland)
• E-commerce (Amazon, Alibaba)
• Call-to-action dla młodszych odbiorców

Kiedy unikać:

• Luksusowe produkty (komunikuje "tani")
• Profesjonalne usługi B2B (może wyglądać na niepoważny)

Fioletowy — luksus, kreatywność, duchowość

Emocje i skojarzenia:

• Luksus, królewskość, wyrafinowanie
• Kreatywność, wyobraźnia
• Duchowość, mistycyzm

Kiedy używać:

• Marki luksusowe (Yahoo, Crown Royal)
• Produkty kosmetyczne premium
• Sztuka, kreatywność, edukacja
• Duchowość i wellness

Kiedy unikać:

• Produkty "masowe" (może wyglądać na zbyt ekskluzywny)
• Branża technologiczna (chyba że niszowa/kreatywna)

Różowy — kobiecość, czułość, romantyczność

Emocje i skojarzenia:

• Kobiecość, czułość, romantyczność
• Niewinność, dziecięcość
• Współczucie, troska

Kiedy używać:

• Produkty skierowane do kobiet
• Marki dziecięce (Barbie)
• Branża kosmetyczna i beauty
• Charytatywność i organizacje non-profit

Kiedy unikać:

• Produkty unisex (może odstraszyć męską część odbiorców)
• Profesjonalne usługi B2B

Czarny — elegancja, moc, tajemnica

Emocje i skojarzenia:

• Elegancja, prestiż, luksus
• Moc, autorytet, siła
• Tajemnica, nieznane

Kiedy używać:

• Marki luksusowe (Chanel, Prada, Gucci)
• Technologia premium (Apple, Sony)
• Eleganckie zaproszenia i materiały drukowane
• Tekst (najlepszy kontrast na białym tle)

Kiedy unikać:

• Główny kolor tła (obniża czytelność, przygnębiający)
• Marki "przyjazne" i rodzinne

Biały — czystość, prostota, nowoczesność

Emocje i skojarzenia:

• Czystość, higiena, niewinność
• Prostota, minimalizm
• Nowoczesność, przyszłość

Kiedy używać:

• Branża medyczna i farmaceutyczna
• Technologia (Apple, Tesla)
• Minimalistyczny design
• Tło (najlepsza podstawa dla innych kolorów)

Kiedy unikać:

• Główny kolor dla produktów przeznaczonych do ciężkich warunków (brudzi się)
• Marki "ciepłe" i przyjazne (może wyglądać na zbyt "sterylny")

Tworzenie spójnych palet kolorów — metody i narzędzia

Metoda 1: Paleta monochromatyczna (jeden kolor + odcienie)

Zasada: Wybierasz jeden odcień (hue) i tworzysz paletę używając różnych poziomów nasycenia i jasności.

Zalety:

• Maksymalna spójność
• Niemożliwe jest "zepsucie" palety
• Profesjonalny, elegancki wygląd

Wady:

• Może być nudna
• Brak kontrastu może utrudniać hierarchię

• Główny: #2E5C8A (granatowy)
• Jasny: #5B8DBF (jasny niebieski)
• Ciemny: #1A3A5C (ciemny granat)
• Tło: #F0F4F8 (bardzo jasny niebieski)

Metoda 2: Paleta analogiczna (sąsiednie kolory na kole)

Zasada: Wybierasz 2-3 kolory sąsiadujące na kole kolorów (np. niebieski + niebiesko-zielony + zielony).

Zalety:

• Harmonia i spójność
• Naturalne skojarzenia (np. zachód słońca: pomarańczowy + czerwony + fioletowy)
• Łatwa w użyciu

Wady:

• Może brakować kontrastu
• Ryzyko zbyt "płaskiego" designu

• Główny: #E74C3C (czerwony)
• Akcent 1: #E67E22 (pomarańczowy)
• Akcent 2: #F39C12 (żółty)
• Neutralny: #ECF0F1 (jasny szary)

Metoda 3: Paleta komplementarna (przeciwne kolory na kole)

Zasada: Wybierasz kolor i jego "przeciwieństwo" na kole kolorów (np. niebieski + pomarańczowy, czerwony + zielony).

Zalety:

• Maksymalny kontrast i dynamika
• Świetna do CTA i przycisków
• Widoczność i przyciąganie uwagi

Wady:

• Trudna do wyważenia (łatwo o "krzykliwy" design)
• Nie nadaje się dla marek luksusowych

• Główny: #3498DB (niebieski)
• Komplementarny: #E67E22 (pomarańczowy — przyciski CTA)
• Neutralny: #2C3E50 (granatowy — tekst)
• Tło: #FFFFFF (biały)

Metoda 4: Paleta triadyczna (trzy kolory równomiernie rozłożone)

Zasada: Wybierasz trzy kolory równomiernie rozłożone na kole kolorów (120° od siebie, np. czerwony + żółty + niebieski).

Zalety:

• Bogactwo i różnorodność
• Świetna do kreatywnych projektów
• Balans między harmoniją a kontrastem

Wady:

• Trudna do wyważenia — jeden kolor powinien dominować (60%), dwa pozostałe jako akcenty (30% i 10%)
• Może wyglądać zbyt "dziecięco" jeśli nie stonowana

• Dominujący (60%): #3498DB (niebieski)
• Akcent 1 (30%): #F1C40F (żółty)
• Akcent 2 (10%): #E74C3C (czerwony — alerty)

Zasada 60-30-10 w praktyce

Bez względu na wybraną metodę, stosuj zasadę 60-30-10:

• 60% — kolor dominujący (tło, główne powierzchnie)
• 30% — kolor drugorzędny (nagłówki, sekcje, wyróżnienia)
• 10% — kolor akcentowy (CTA, przyciski, najważniejsze elementy)

Gradienty w projektowaniu — jak tworzyć płynne przejścia kolorów

Czym jest gradient?

Gradient to płynne przejście między dwoma lub więcej kolorami. W designie webowym używa się ich do:

• Tworzenia głębi i dynamiki
• Wyróżniania przycisków i CTA
• Budowania nowoczesnego, "płynnego" wyglądu
• Tła, które nie jest nudne

Typy gradientów:

• Liniowy — przejście wzdłuż linii (najpopularniejszy)
• Radialny — przejście od centrum do zewnątrz (koło)
• Kątowy — przejście wokół punktu centralnego

Najlepsze praktyki gradientów

1. Maksymalnie 3 kolory

Gradient z 2-3 kolorami wygląda elegancko. Gradient z 5+ kolorami wygląda jak tęcza z lat 90. — chaotycznie i nieprofesjonalnie.

2. Bliskie odcienie = subtelność

Gradient między #3498DB (niebieski) a #2980B9 (ciemniejszy niebieski) będzie subtelny i profesjonalny. Gradient między czerwonym a zielonym będzie agresywny i "brudny".

3. Gradienty jako akcent, nie dominacja

Najlepiej wyglądają jako:

• Tło dla przycisków CTA
• Nakładki na zdjęcia (zwiększają czytelność tekstu)
• Małe elementy dekoracyjne (ikony, linie)

Unikaj gradientów jako głównego tła strony — męczą wzrok i utrudniają czytanie.

4. Biegunowe gradienty (light → dark)

Gradient od jasnego (góra) do ciemnego (dół) sprawia, że strona wygląda na "dojrzałą" i profesjonalną. Gradient od ciemnego do jasnego może wyglądać jak zachód słońca — romantycznie, ale mniej profesjonalnie.

Dostępność cyfrowa i kontrast — dlaczego to ważne

Standardy WCAG — wytyczne dostępności

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to międzynarodowe standardy dostępności cyfrowej. Od 2025 roku Europejski Akt o Dostępności wymaga, aby strony publiczne i duże platformy e-commerce spełniały te wytyczne.

Wymagania kontrastu:

Testowanie kontrastu

Użyj Sprawdzacza Kontrastu, aby zweryfikować, czy Twoje kolory spełniają wymogi WCAG:

1. Wprowadź kolor tekstu (np. #333333)
2. Wprowadź kolor tła (np. #FFFFFF)
3. Narzędzie pokaże współczynnik kontrastu (np. 12.6:1)
4. Otrzymasz informację, czy spełniasz AA, AAA, czy nie spełniasz standardów

Bezpieczne kombinacje:

• Czarny tekst (#000000) na białym tle (#FFFFFF) = 21:1 ✓
• Ciemny szary (#333333) na białym tle (#FFFFFF) = 12.6:1 ✓
• Niebieski (#2C3E50) na białym tle (#FFFFFF) = 10.3:1 ✓
• Jasny szary (#999999) na białym tle (#FFFFFF) = 2.85:1 ✗

Daltonizm — projektowanie dla wszystkich

Około 8% mężczyzn i 0.5% kobiet ma daltonizm (najczęściej czerwono-zielony). Projektując z użyciem samych kolorów (np. "czerwony = błąd, zielony = sukces"), wykluczasz znaczną część użytkowników.

Jak projektować dla daltonistów:

1. Nie polegaj wyłącznie na kolorze — używaj ikon, tekstu, kształtów

   • ❌ Tylko czerwone/zielone kropki
   • ✓ Czerwona kropka z X / zielona kropka z ✓

2. Wystarczający kontrast — daltoniści widzą różnice w jasności

   • Ciemny czerwony (#C0392B) vs Jasny zielony (#2ECC71) = widoczna różnica
   • Jasny czerwony vs Jasny zielony = trudne do rozróżnienia

3. Testuj w trybie daltonizmu — użyj narzędzi takich jak Stark lub Color Oracle

Kolory w brandingzie — case studies znanych marek

Coca-Cola — czerwony jako tożsamość

Kolor: #F40009 (Coke Red)

Dlaczego działa:

• Czerwony stymuluje apetyt i emocje
• Kolor marki jest rozpoznawalny na całym świecie (94% ludzi)
• Kontrast z białym logo tworzy maksymalną widoczność

Lekcja: Jeśli masz budżet marketingowy na poziomie Coca-Coli, możesz "własnościowo" zająć kolor. Dla mniejszych marek lepiej unikać dominującego czerwonego (konkurencja z gigantami).

Facebook — niebieski buduje zaufanie

Kolor: #1877F2 (Facebook Blue)

Dlaczego działa:

• Niebieski komunikuje zaufanie i bezpieczeństwo (kluczowe dla platformy społecznościowej)
• Mark Zuckerberg ma daltonizm czerwono-zielony — niebieski widzi najlepiej
• Spokojny kolor zachęca do długiego przebywania na platformie

Lekcja: Niebieski to najbezpieczniejszy wybór dla marek technologicznych i społecznościowych. Nie zniechęca, nie drażni, buduje zaufanie.

Starbucks — zielony jako natura i ekskluzywność

Kolor: #00704A (Starbucks Green)

Dlaczego działa:

• Zielony komunikuje naturę, świeżość (kawa "etyczna", organiczna)
• Odcień jest ciemniejszy niż typowy "zielony eco" — sugeruje premium
• Wyróżnia się na ulicy (mało marek używa głębokiego zielonego)

Lekcja: Zielony nie musi wyglądać tanio. Wybierając odpowiedni odcień (ciemniejszy, bardziej nasycony), możesz komunikować ekskluzywność.

Apple — minimalizm czerni i bieli

Kolory: Czarny (#000000) i biały (#FFFFFF)

Dlaczego działa:

• Minimalizm = luksus (mniej jest więcej)
• Produkty stają się "kanwą" dla użytkownika
• Czarny (Pro) vs Biały (standard) = segmentacja premium

Lekcja: Brak koloru też jest kolorem. Monochromatyczna paleta sugeruje dojrzałość marki i pewność siebie.

FAQ — najczęściej zadawane pytania o psychologię kolorów

Jaki kolor wybrać dla mojej marki?

Wybór koloru zależy od trzech czynników: (1) Branży — niebieski dla B2B/finanse, zielony dla eco/zdrowie, czerwony dla gastronomii; (2) Odbiorcy — różowy i fioletowy dla kobiet, niebieski i czarny dla unisex/mężczyzn; (3) Pozycjonowanie — czerwony i żółty dla "masowych", fioletowy i złoty dla "premium". Zacznij od analizy konkurencji — jeśli wszyscy używają niebieskiego, rozważ zielony lub pomarańczowy, aby się wyróżnić.

Czy kolor naprawdę wpływa na sprzedaż?

Tak, ale pośrednio. Kolor nie sprzedaje produktu sam w sobie, ale wpływa na postrzeganą wartość, buduje zaufanie (lub je niszczy) i przyciąga uwagę. Badania pokazują, że odpowiedni kolor może zwiększyć rozpoznawalność marki o 80% i wpływać na decyzję zakupową w 62-90% przypadków. Jednak produkt musi być wartościowy — najlepszy kolor nie uratuje słabej oferty.

Ile kolorów powinna mieć moja paleta?

Zasada 60-30-10 sugeruje 3 kolory: (1) Dominujący 60% — tło, główne elementy; (2) Drugorzędny 30% — nagłówki, sekcje; (3) Akcentowy 10% — CTA, przyciski. Możesz dodać 1-2 neutrale (czarny, biały, szary), ale unikaj więcej niż 5 kolorów — design stanie się chaotyczny. Użyj Palety Kolorów, aby wygenerować spójną paletę 5 kolorów.

Jak sprawdzić, czy moje kolory mają odpowiedni kontrast?

Użyj Sprawdzacza Kontrastu. Wprowadź kolor tekstu i kolor tła — narzędzie pokaże współczynnik kontrastu i czy spełniasz standardy WCAG AA/AAA. Minimalny kontrast dla tekstu to 4.5:1, dla dużego tekstu (≥18pt) to 3:1. Pamiętaj, że kontrast to nie tylko dostępność — tekst słabego kontrastu jest frustrujący dla wszystkich użytkowników, nie tylko osób z wadami wzroku.

Czy mogę używać gradientów w profesjonalnym designie?

Tak, ale z umiarem. Gradienty są modne i nowoczesne, ale w dużych powierzchniach mogą wyglądać nieprofesjonalnie. Najlepiej sprawdzają się jako: (1) Tło dla przycisków CTA; (2) Nakładki na zdjęcia (zwiększają czytelność tekstu); (3) Małe elementy dekoracyjne. Unikaj gradientów jako głównego tła strony — męczą wzrok. Użyj Generatora Gradientów, aby stworzyć subtelny, profesjonalny gradient.

Jakie kolory są najlepsze dla przycisków CTA?

Czerwony i pomarańczowy mają najwyższe wskaźniki konwersji — stymulują akcję i przyciągają uwagę. Niebieski jest bezpieczniejszy i buduje zaufanie. Zielony sugeruje "tak", "zatwierdź", "kontynuuj". Wybór zależy od kontekstu: czerwony dla pilnych ofert ("Ostatnie sztuki!"), zielony dla procesów zakupowych ("Dodaj do koszyka"), niebieski dla usług B2B. Testuj A/B różne kolory — Twoja grupa docelowa może reagować inaczej niż ogólne statystyki.

Czy powinienem dostosować kolory do kultury docelowej?

Zdecydowanie tak. Kolory mają różne znaczenia w różnych kulturach:

• Biały: Zachód = czystość, Azja = żałoba
• Czerwony: Zachód = pasja/ostrzeżenie, Chiny = szczęście/pieniądze
• Żółty: Zachód = optymizm, Egipt = żałoba
• Zielony: Zachód = natura, Indonezja = zabroniony kolor

Jeśli targetujesz globalnie, używaj "bezpiecznych" kolorów (niebieski, szary) lub dokładnie badaj lokalne konotacje. Próbnik Kolorów pozwala eksperymentować z różnymi paletami.

Jak tworzyć spójne palety dla wielu produktów/marketów?

Stwórz "system design" z zdefiniowaną paletą kolorów:

1. Wybierz 1-2 kolory główne (brand colors)
2. Zdefiniuj 3-5 odcieni dla każdego koloru (od jasnego do ciemnego)
3. Ustal kolory funkcjonalne: sukces (zielony), błąd (czerwony), ostrzeżenie (żółty), informacja (niebieski)
4. Udokumentuj wszystko w style guide
5. Używaj tych samych kodów HEX w każdym projekcie

Spójność buduje rozpoznawalność marki — nawet bez logo użytkownik rozpozna Twój produkt po kolorach.

Podsumowanie — jak wybrać idealną paletę kolorów

Psychologia kolorów to potężne narzędzie, które — użyte świadomie — może zwiększyć rozpoznawalność marki, poprawić konwersję i budować emocjonalną więź z odbiorcami. Pamiętaj jednak, że kolor to tylko jeden element designu — musi współgrać z typografią, układem, treścią i ogólną strategią marki.

Checklist wyboru kolorów:

✅ Zdefiniuj osobowość marki — jaki charakter ma komunikować?

✅ Zbadaj konkurencję — jakie kolory dominują w branży? Czy chcesz się dopasować czy wyróżnić?

✅ Zrozum odbiorcę — wiek, płeć, kultura, preferencje Twojej grupy docelowej

✅ Wybierz metodę palety — monochromatyczna, analogiczna, komplementarna czy triadyczna?

✅ Zastosuj 60-30-10 — 60% dominujący, 30% drugorzędny, 10% akcent

✅ Sprawdź kontrast — użyj Sprawdzacza Kontrastu dla dostępności

✅ Przetestuj na różnych ekranach — kolory wyglądają inaczej na monitorze, laptopie i telefonie

✅ Utwórz style guide — udokumentuj wszystkie kolory z kodami HEX/RGB

Kolory to język emocji. Ucz się go, eksperymentuj, testuj z odbiorcami i nie bój się zmian — nawet giganci tacy jak Google czy Microsoft zmieniali swoje palety wielokrotnie, zanim znaleźli te idealne.

Użyj Generatora Palety Kolorów, aby rozpocząć pracę nad paletą swojej marki już teraz. Wybierz kolor główny, a narzędzie zaproponuje spójne, harmonijne odcienie zgodne z teorią kolorów.

Powodzenia w projektowaniu!

FAQ

Jak zacząć pracę z tematem: psychologia kolorów — jak wybrać idealną paletę dla marki i projektów 2026? Najpierw zbierz dane wejściowe i upewnij się, że są aktualne. Potem wykonaj obliczenie krok po kroku i porównaj wynik z prostym przypadkiem kontrolnym.

Jak uniknąć najczęstszych błędów? Najczęściej błędy wynikają z pomijania założeń, literówek w danych i braku końcowej weryfikacji wyniku. Zawsze sprawdzaj wynik na dwóch niezależnych przykładach.

Kiedy warto użyć narzędzia online? Narzędzie online sprawdza się, gdy chcesz skrócić czas pracy i ograniczyć ryzyko pomyłki rachunkowej. Jest szczególnie przydatne przy powtarzalnych wyliczeniach.

Jak sprawdzić, czy wynik jest poprawny? Porównaj wynik z ręcznym obliczeniem dla prostych danych oraz zweryfikuj, czy wartości mieszczą się w oczekiwanym zakresie. Rozbieżności oznaczają błąd w danych lub założeniach.

Jakie dane wejściowe są kluczowe? Kluczowe są kompletne i aktualne wartości źródłowe oraz jednoznaczne założenia. Brak jednego parametru potrafi istotnie zmienić wynik końcowy.